• Dokumenty
• Najczęściej zadawane pytania
• Publikacje
• Ciekawe linki

Międzynarodowe prawo humanitarne należy stosować w dwóch sytuacjach; można powiedzieć, że tworzy ono dwa systemy ochrony:

a) Międzynarodowe konflikty zbrojne

W takich sytuacjach należy stosować konwencje genewskie i protokół dodatkowy I. Prawo humanitarne jest skierowane przede wszystkim do stron konfliktu i chroni każdą osobę lub każdą grupę osób, które w ogóle nie biorą udziału w konflikcie, albo przestały już brać w nim udział, tj.:

- rannych i chorych żołnierzy w wojnie lądowej, a także członków służb medycznych sił zbrojnych;
- rannych i chorych żołnierzy lub rozbitków w wojnie morskiej, a także członków służb medycznych marynarki wojennej;
- jeńców wojennych;
- ludność cywilną, na przykład:
* osoby cywilne będące cudzoziemcami, które przebywaj± na terytorium stron konfliktu, łącznie z uchodźcami;
* osoby cywilne na obszarach okupowanych;
* zatrzymane oraz internowane osoby cywilne;
* personel medyczny i duchowny lub jednostki obrony cywilnej.

Wojny narodowowyzwoleńcze, które odpowiadaj± kryteriom określonym w artykule 1 protokołu I, są traktowane jak międzynarodowe konflikty zbrojne.

b) Niemiędzynarodowe konflikty zbrojne

W przypadku niemiędzynarodowego konfliktu zbrojnego należy stosować artykuł 3 wspólny dla czterech konwencji genewskich oraz protokół II.
Warto zauważyć, że warunki stosowania protokołu II zostały sformułowane bardziej restryktywnie, aniżeli warunki stosowania artykułu 3. W takich sytuacjach prawo humanitarne jest skierowane do sił zbrojnych, zarówno regularnych jak i nieregularnych, które uczestniczą w konflikcie, a chroni każdą osobę lub kategorię osób, które w ogóle nie biorą udziału w działaniach zbrojnych albo przestały już brać w nich udział, na przykład:

- rannych lub chorych uczestników walki;
- osoby pozbawione wolności w następstwie konfliktu;
- ludność cywilną;
- personel medyczny i duchowny.

PRAWO HUMANITARNE A NIEMIĘDZYNARODOWE KONFLIKTY ZBROJNE
Artykuł 3 wspólny dla czterech konwencji genewskich jest uważany za swego rodzaju traktat w miniaturze. Nawet jeśli uwzględnimy postanowienia protokołu II, to przepisy dotyczące konfliktów wewnętrznych pozostają mniej szczegółowe, aniżeli postanowienia dotyczące międzynarodowych konfliktów zbrojnych. Bardzo trudnym okazało się wzmocnienie systemu ochrony obowiązującego w niemiędzynarodowych konfliktach zbrojnych w sytuacji, gdy państwa przywiązują bardzo dużą wagę do zasady suwerenności.Normy zawarte w artykule 3 są uważane za prawo zwyczajowe i wprowadzają minimalny standard, poniżej którego strony walczące nigdy nie powinny schodzić.

JAKIE PRAWO NALEŻY STOSOWAĆ DO ZAMIESZEK WEWNĘTRZNYCH I INNYCH SYTUACJI WEWNĘTRZNEJ PRZEMOCY?
Międzynarodowe prawo humanitarne nie jest stosowane w sytuacjach, gdy rozmiary przemocy nie pozwalaj stwierdzić, że mamy do czynienia z konfliktem zbrojnym. W tego typu przypadkach należy odwołać się do praw człowieka oraz do takich przepisów prawa wewnętrznego, jakie można wówczas zastosować.