• Dokumenty
• Najczęściej zadawane pytania
• Publikacje
• Ciekawe linki

Celem międzynarodowego prawa humanitarnego jest ograniczanie cierpień spowodowanych przez wojnę dzięki zapewnianiu jej ofiarom, tak dalece jak to jest możliwe, ochrony i pomocy. Prawo to bierze zatem pod uwagę wyłącznie realia konfliktu bez względu na jego przyczyny czy też na legalność użycia siły. Reguluje ono tylko te problemy występujące podczas konfliktu, które są istotne z humanitarnego punktu widzenia. To właśnie znamy jako jus in bello (prawo w wojnie). Jego postanowienia mają zastosowanie do stron walczących niezależnie od przyczyn konfliktu i niezależnie od słuszności sprawy, w imię której występuje każda ze stron konfliktu.

Często w przypadku międzynarodowego konfliktu zbrojnego trudno jest ustalić, które państwo jest winne naruszenia Karty Narodów Zjednoczonych (zob. odpowiedź na pyt. 18). Stosowanie międzynarodowego prawa humanitarnego nie wiąże się z potępianiem państw winnych naruszania Karty, gdyż z pewności prowadziłoby to do różnych kontrowersji i uniemożliwiało stosowanie tego prawa. Każdy z przeciwników twierdziłby bowiem, że to on padł ofiarą agresji. Co więcej, prawo humanitarne ma chronić ofiary wojny i ich podstawowe prawa bez względu na to, po której stronie występują. Dlatego jus in bello musi pozostać niezależne od jus ad bellum i jus contra bellum (prawa dotyczącego użycia siły i prawa dotyczącego zapobiegania wojnie).

O ZAKAZIE PROWADZENIA WOJEN
Do końca pierwszej wojny światowej uważano, że stosowanie siły zbrojnej nie jest czynem nielegalnym, lecz w pełni dopuszczalnym sposobem rozstrzygania sporów.

W 1919 r. Pakt Ligi Narodów, a w 1928 r. Traktat paryski (Pakt Brianda-Kellogga) próbowały zdelegalizować wojnę. Tendencję tę potwierdziło przyjęcie w 1945 r. Karty Narodów Zjednoczonych: "Członkowie Organizacji powstrzymaj± się w swych stosunkach międzynarodowych od groźby użycia siły lub jej użycia (...)".

Karta Narodów Zjednoczonych utrzymuje jednak prawo do samoobrony indywidualnej bądź zbiorowej w przypadku, gdy jedno państwo lub kilka państw zostaje zaatakowanych przez inne państwo albo kilka innych państw. Rada Bezpieczeństwa, działając na podstawie rozdziału VII Karty NZ (zob. odpowiedź na pyt. 18), może również podjąć decyzję o zbiorowym użyciu siły. Może to obejmować:
- środki przymusu - w celu przywrócenia pokoju - przeciwko państwu zagrażającemu bezpieczeństwu międzynarodowemu;
- środki mające na celu utrzymanie pokoju poprzez wysyłanie misji obserwatorów lub specjalnych oddziałów utrzymujących pokój.

Inna sytuacja powstaje w kontekście prawa narodów do samostanowienia: w rezolucji 2105 (XX), która została przyjęta w 1965 r., Zgromadzenie Ogólne NZ "uznaje zgodność z prawem walki prowadzonej przez ludy znajdujące się pod panowaniem kolonialnym w celu realizacji ich prawa do samostanowienia i niepodległości (...)".