Treść międzynarodowego prawa humanitarnego.

Nauka międzynarodowego prawa humanitarnego dzieliła jego normy na dwie grupy: normy dotyczące ochrony osób i dóbr przed arbitralnymi działaniami nieprzyjaciela, nazywane "prawem genewskim", ponieważ umowy regulujące te zagadnienia zawierane były w Genewie, oraz normy dotyczące zasad prowadzenia działań wojennych, nazywane "prawem haskim", ponieważ umowy regulujące te zagadnienia zawierane były w Hadze. Podział ten był od samego początku niezbyt trafny, a obecnie całkowicie stracił znaczenie. Jest tak nie tylko dlatego, że w Genewie zawierano również umowy regulujące zasady prowadzenia działań wojennych (np. Protokół Genewski z 1925 roku dotyczący zakazu używania na wojnie gazów duszących, trujących lub podobnych oraz środków bakteriologicznych), a w Hadze - umowy dotyczące ochrony osób i dóbr (np. Konwencja Haska z 1954 roku o ochronie dóbr kulturalnych w razie konflikty zbrojnego), ale przede wszystkim dlatego, że umowy zaliczane do "prawa haskiego" zawierają - obok zasad prowadzenia działań wojennych - także reguły dotyczące ochrony osób i dóbr (np. Rozdział II Regulaminu Haskiego dotyczący traktowania jeńców wojennych), a umowy zaliczane do "prawa genewskiego" zawierają - obok reguł dotyczących ochrony osób i dóbr - także zasady prowadzenia działań wojennych (np. liczne postanowienia Protokołu Dodatkowego I dotyczące metod i środków prowadzenia wojny - art. 35-39 oraz środków ostrożności w czasie ataku - art. 57-58). 

Podstawą, na której opiera się międzynarodowe prawo humanitarne, jest rozróżnienie między kombatantami, tzn. członkami sił zbrojnych - regularnych i nieregularnych (partyzanci) a osobami cywilnymi, które w sumie stanowią ludność cywilną. 

Kombatanci mają prawo uczestniczenia w działaniach wojennych (mają prawo szkodzenia nieprzyjacielowi), w związku z czym nie podlegają ochronie dopóty, dopóki nie zostaną wyłączeni z walki z powodu ran, choroby lub dostania się do niewoli; stają się w takich sytuacjach ofiarami wojny i podlegają ochronie na podstawie I Konwencji Genewskiej z 1949 roku o polepszeniu losu rannych i chorych w armiach czynnych lub II Konwencji Genewskiej z 1949 roku o polepszeniu losu rannych, chorych i rozbitków sił zbrojnych na morzu, albo na podstawie III Konwencji Genewskiej z 1949 roku o traktowaniu jeńców wojennych oraz - we wszystkich tych przypadkach - także na podstawie odpowiednich postanowień Protokołu Dodatkowego I z 1977 roku. 

Osoby cywilne nie mają prawa szkodzenia nieprzyjacielowi i w związku z tym podlegają ochronie na podstawie Działu III Regulaminu Haskiego z 1907 roku, IV Konwencji Genewskiej z 1949 roku o ochronie osób cywilnych podczas wojny oraz odpowiednich postanowień Protokołu Dodatkowego I z 1977 roku. 

Międzynarodowe prawo humanitarne rozróżnia także między celami wojskowymi, które mogą być atakowane i obiektami cywilnymi, które nie mogą być atakowane. Postanowienia dotyczące tych zagadnień znajdują się przede wszystkim w Dziale I i II Regulaminu Haskiego, w innych Konwencjach Haskich z 1907 roku oraz w Protokole Dodatkowym I z 1977 roku. 

Niektóre umowy z zakresu międzynarodowego prawa humanitarnego dotyczą zakazu lub ograniczenia stosowania niektórych rodzajów broni lub metod prowadzenia działań wojennych, które ze względu na swoje właściwości mogą albo spowodować zbędne cierpienia wśród kombatantów, albo - ze względu na niemożność kontrolowania ich skutków w czasie lub przestrzeni (środki i metody walki działające "bez rozróżnienia") - mogą powodować straty wśród ludności cywilnej lub w dobrach o charakterze cywilnym nadmierne w stosunku do oczekiwanej konkretnej i bezpośredniej korzyści wojskowej. Do umów tych należy przede wszystkim wspomniany już Protokół Genewski z 1925 roku dotyczący zakazu używania na wojnie gazów duszących, trujących lub podobnych oraz środków bakteriologicznych, jak również Konwencja z 10 października 1980 roku o zakazie lub ograniczeniu użycia pewnych broni konwencjonalnych, które mogą być uważane za powodujące nadmierne cierpienia lub mające niekontrolowane skutki (bronie rażące odłamkami niemożliwymi do wykrycia w ciele ludzkim przy pomocy promieni Roentgena, miny, miny pułapki i inne podobne urządzenia, bronie zapalające, bronie oślepiające).